شرايط ديگر را دارا باشد . وفرقى نيست بين كسى كه حج از سألها قبل بر ذمه‌اش مستقر بوده وكسى كه حج در همان سال استطاعت بر أو واجب شده . مسأله 16 - هر گاه در راه حج دشمنى باشد كه دفع أو جز به پرداخت مالي زياد ممكن نباشد ، پرداخت مال واجب نيست ووجوب حج ساقط خواهد شد مگر اين كه بذل مال امر متعارف باشد ، مثل اين كه حكومت از كساني كه وارد كشور مىشوند مالي را اخذ مىكنند كه در اين صورت بذل واجب است واز مؤونه حج حساب مىشود . مسأله 17 - هر گاه راه حج منحصر به دريا باشد ، وجوب حج ساقط نخواهد شد مگر در صورت ترس از غرق يا بيمارى به مقدار بيشتر از متعارف كه در سفر دريائى است وچنانچه با ترس از اين چيزها حج نمود بنابر اظهر حجش صحيح خواهد بود . شرط سوم : زاد وراحله است ، ومعنى زاد ، داشتن توشه راه است كه آنچه در سفر محتاج است را داشته باشد ، يا پولى داشته باشد كه توشه خود را تهيه نمايد ، ومعنى راحله ، داشتن وسيله سواري كه بدان وسيله برود وبرگردد . ولازم است زاد وراحله لايق به حال شخص باشد . مسأله 18 - داشتن راحله يا وسيله سواري مختص به صورت احتياج نيست ، بلكه مطلقا شرط است هر چند محتاجش نباشد ،